งานผูกแขนวัดเวียคะดี้

มีพิธีกรรมบางอย่างที่ไม่ได้มีไว้เพื่อเทพเจ้า แต่มีไว้เพื่อให้คนในห้องเดียวกันรู้ว่าพวกเขาเป็นพวกเดียวกัน

สังขละบุรีอยู่ที่ขอบตะวันตกสุดของกาญจนบุรี ติดชายแดนพม่า ล้อมรอบด้วยป่าและอ่างเก็บน้ำที่กว้างใหญ่ เมืองเล็กที่มีชาวมอญ กะเหรี่ยง และคนไทยอาศัยอยู่ด้วยกัน แต่ละกลุ่มมีภาษา วัฒนธรรม และพิธีกรรมของตัวเอง

วันนั้นที่วัดเวียคะดี้ มีงานผูกแขนของพี่น้องชาวกะเหรี่ยง พิธีที่เรียกว่า "ผูกแขน" หรือบายศรีของกะเหรี่ยง เป็นการเรียกขวัญและผูกพลังงานชีวิตให้กลับคืน ด้วยเส้นด้ายสีขาวที่ผูกที่ข้อมือ

ลานวัดเต็มไปด้วยผู้คนในชุดพิธีการ สีสันแวววาว เสียงสวด เสียงพูดภาษากะเหรี่ยง กลิ่นธูปและดอกไม้สด ผมเดินอยู่ท่ามกลางนั้นด้วยกล้องห้อยคอ ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของพิธี แต่ก็ไม่ได้รู้สึกเป็นคนนอก

แล้วผมก็เห็นเขา — เด็กชายคนหนึ่งในชุดกะเหรี่ยง ยืนอยู่ท่ามกลางผู้ใหญ่ที่พลุกพล่าน ใบหน้าสงบนิ่งอย่างน่าประหลาดใจ ราวกับว่าในวันที่คนรอบข้างเต็มไปด้วยพิธีกรรม เขาเลือกที่จะอยู่เงียบๆ และดูดซับทุกอย่างเข้าไป

ผมยกกล้องขึ้น เขามองมาพอดี ไม่ได้ยิ้ม ไม่ได้หันหนี แค่มองตรงมาด้วยดวงตาที่ใสและเต็ม แบบที่เด็กที่ยังไม่เคยเรียนรู้ว่าต้องเล่นบทบาทอะไรต่อกล้องถ่ายรูปจะมอง

ชัตเตอร์ดังหนึ่งครั้ง ในวันที่เส้นด้ายสีขาวผูกคนไว้ด้วยกัน ผมได้ภาพที่ผูกความทรงจำไว้กับสถานที่นี้ตลอดไปเช่นกัน

พิธีกรรมไม่ได้มีไว้สำหรับคนที่เข้าใจภาษาเท่านั้น บางอย่างสื่อสารผ่านการอยู่ตรงนั้น ผ่านการมองตา และผ่านเส้นด้ายเล็กๆ ที่ผูกไว้บนข้อมือ